De Spielwarenmesse viert haar 75ste verjaardag en kan terugblikken op een indrukwekkend parcours. Wat kort na de Tweede Wereldoorlog begon als een nationaal initiatief voor de Duitse speelgoedsector, groeide uit tot dé internationale vakbeurs voor speelgoed, spellen en aanverwante productgroepen. Tijd voor een terugblik…
In die driekwart eeuw weerspiegelt de geschiedenis van de Spielwarenmesse niet alleen de ontwikkeling van een beursorganisatie, maar ook de ingrijpende veranderingen binnen de mondiale speelgoedmarkt.
Fundament in een verdeelde markt
De oorsprong van de Spielwarenmesse ligt in een periode waarin de Duitse speelgoedindustrie sterk versnipperd was en nood had aan een centraal platform om producten te presenteren en contacten te leggen. Een groep invloedrijke vertegenwoordigers uit industrie en handel nam het initiatief om in Nürnberg een gespecialiseerde vakbeurs te organiseren, volledig gericht op speelgoed.
De eerste editie, in maart 1950, onderstreepte meteen de relevantie van dat idee. Met 351 exposanten en 4.300 vakbezoekers bleek de behoefte aan een professionele B2B-ontmoetingsplaats groot. De daaropvolgende oprichting van de coöperatie Spielwarenmesse eG zorgde voor een stabiele organisatorische basis, die tot vandaag bijdraagt aan het onafhankelijke karakter van de beurs.
Positionering en internationalisering
In de jaren vijftig ging de aandacht niet alleen naar groei, maar ook naar herkenbaarheid en positionering. De introductie van het beurslogo in 1951 — met het inmiddels iconische Messepferdchen — vormde het begin van een consistente merkidentiteit.
Een strategische mijlpaal volgde in 1957, toen de beurs werd opengesteld voor internationale exposanten. De Deutsche Spielwaren-Fachmesse werd omgevormd tot de Internationale Spielwarenmesse Nürnberg. Die beslissing bleek cruciaal: vanaf dat moment nam het aandeel buitenlandse exposanten en bezoekers gestaag toe en ontwikkelde Nürnberg zich tot een internationaal knooppunt voor de sector.
Capaciteitsgroei en professionalisering
De sterke groei in de jaren zestig bracht nieuwe uitdagingen met zich mee. Het bestaande beurscomplex aan het Stadtpark botste op zijn limieten, terwijl de beurs steeds internationaler en omvangrijker werd. Tegelijk zette de organisatie belangrijke stappen in professionalisering. Zo werd in 1963 de Press Innovation Show geïntroduceerd, waarmee media-aandacht een vaste plaats kreeg binnen de beursstrategie.
In 1973 verhuisde de Spielwarenmesse naar het gloednieuwe beurscomplex in Nürnberg-Langwasser. De fors grotere tentoonstellingsruimte maakte een duidelijke indeling per productgroep mogelijk, wat zowel exposanten als bezoekers ten goede kwam. Daarmee verstevigde de beurs haar positie als internationale referentie binnen de speelgoedindustrie.
Internationale marktleider
Onder leiding van beursdirecteur Dr. Benno Korbmacher (1974–1996) werd de internationale rol van de Spielwarenmesse verder uitgebouwd. De combinatie van een groeiende beursoppervlakte, stijgende exposantenaantallen en toenemende bezoekersstromen leidde in 1977 tot een symbolische mijlpaal: voor het eerst werden meer dan 30.000 vakbezoekers verwelkomd. Nürnberg werd steeds nadrukkelijker gezien als het centrale ontmoetingspunt voor de mondiale speelgoedbranche.
In de jaren tachtig lag de focus op verdere capaciteitsuitbreiding, logistieke optimalisatie en een betere infrastructuur voor exposanten en bezoekers. De opening van de Frankenhalle in 1984 was daarbij een belangrijk moment. Met circa 10.000 vierkante meter extra tentoonstellingsruimte kreeg de organisatie meer flexibiliteit in de indeling van productgroepen en bezoekersstromen.
Permanente stands
De jaren negentig luidden een nieuwe ontwikkelingsfase in, waarin sterke kwantitatieve groei hand in hand ging met kwaliteitsverbetering. De internationalisering versnelde: in 1991 telde de beurs voor het eerst meer dan 2.000 exposanten, bijna de helft afkomstig uit het buitenland. Een belangrijk keerpunt volgde in 1998 met de introductie van het Feststandkonzept in hal 12.2. Dit concept, met vaste en hoogwaardige stands, trok internationale marktleiders aan en positioneerde Nürnberg definitief als strategische ontmoetingsplek voor de sector.
Strategische verbreding vanaf 2000
In het nieuwe millennium verschoof de focus geleidelijk van schaal naar toegevoegde waarde. Onder leiding van Ernst Kick, die in 2002 aantrad, ontwikkelde de Spielwarenmesse zich tot een platform dat verder ging dan louter productpresentatie. Innovatieformats zoals het InnovationCenter en de ToyAward, aangevuld met uitgebreide pers- en netwerkactiviteiten, versterkten de rol van de beurs als trend- en kennisplatform.
Daarnaast kreeg internationalisering buiten Nürnberg meer gewicht. Met initiatieven zoals World of Toys by Spielwarenmesse eG en samenwerkingen in Azië positioneerde de organisatie zich steeds nadrukkelijker als internationale marktpartner voor exposanten, met toegang tot groeimarkten buiten Europa.
Portfolio-uitbreiding
De coronapandemie vormde een ongeziene stresstest voor zowel de sector als de beursorganisatie. In 2021 en 2022 kon de Spielwarenmesse niet fysiek plaatsvinden. De introductie van Spielwarenmesse Digital in 2022 toonde echter aan dat een vakbeurs ook digitale netwerkelementen succesvol kan integreren. Sindsdien wordt ingezet op hybride formats als aanvulling op de fysieke beurs.
De voorbije jaren breidde de Spielwarenmesse eG – onder impuls van het nieuwe bestuur dat in 2021 is aangetreden – haar activiteiten verder uit. Een eigen evenement in India, de overname van SPIEL in Essen en de integratie van nieuwe formats zoals de BRANDmania zorgden voor een bredere portfolio, zonder de kernfocus op speelgoed en spellen uit het oog te verliezen.
