De speelgoedretail in India heeft verschillende gezichten. Terwijl de vraag stijgt door een jonge bevolking en groeiende middenklasse, blijft de manier waarop speelgoed wordt verkocht opvallend gevarieerd. Het overgrote deel van de winkels opereert nog steeds informeel, verspreid over talloze buurten, markten en kleine stadscentra. Toch groeit het aandeel van moderne ketens en merkwinkels in hoog tempo.
Afhankelijk van de bron zijn er in India tussen de 20.000 en 30.000 speelgoedwinkels. Het merendeel daarvan — tussen 60 en 90 procent — bestaat uit kleine, zelfstandige winkels die weinig tot geen merkassortiment voeren. Ze verkopen vaak een mix van lokaal geproduceerd speelgoed en goedkope import, meestal tegen lage marges. Voor veel gezinnen zijn dit de eerste en enige verkooppunten in de buurt.
Van snelwegkraam tot stadsmarkt: het informele speelgoedcircuit
De niet-georganiseerde speelgoedverkoop kan verschillende vormen aannemen. Tijdens onze trip werden we bijvoorbeeld verrast daar enkele kraampjes met knuffeldieren die gewoon naast de snelweg stonden, in the middle of nowhere. In Mumbai zelf trokken we naar Crawford Market, waar het werkelijk over de koppen lopen was. Tijdens een wandeling van een uurtje door deze bijzonder levendige en zelfs chaotische straten troffen we een tiental speelgoedwinkeltjes aan.
Tussen charme en namaak
Deze doen een beetje denken aan de charmante winkeltjes op traditionele vakantiebestemmingen. Ze zijn hooguit 2 meter breed en kunnen een beetje claustrofobisch aanvoelen. Op het eerste zicht zie je veel bekende figuren en merken, maar wanneer je sommige dozen van iets dichter bekijkt, merk je al snel dat er iets niet klopt. Ik denk bijvoorbeeld een racebaan van Hot Wheel (sic). Ook is het in deze winkeltjes nog heel gangbaar om af te dingen op de voorgestelde prijs. Hoewel het dus niet allemaal even correct verloopt, is dit soort winkeltjes nog steeds een belangrijk deel van de markt, zeker voor een de doelgroep met net iets minder koopkracht.
Traditie en vertrouwen bij Souvenirs
Een ander verhaal zien we bij Souvenirs, een van de oudste speelgoedwinkels van de stad, met een traditie die teruggaat tot de jaren ’60. Hier vind je een breed en gevarieerd aanbod van bekende en minder bekende merken. Opvallend is het groot aantal medewerkers op de winkelvloer. De inrichting van de winkel is eerder praktisch te noemen, met grote wanden van spellen en andere dozen die zijwaarts staan opgesteld. Op die manier krijgt men meer producten in de winkel geplaatst, maar springen ze natuurlijk wel minder in het oog. Deze winkel speelt dus minder in op de impuls, maar heeft wel alles in huis voor de klant die rustig zijn tijd wil nemen om op zoek te gaan.
Beleving als troef
Hoewel de ongeorganiseerde sector nog steeds de bovenhand heeft, kent de georganiseerde retail — ketens, franchisewinkels, merkflagships en winkel-in-winkelconcepten — een sterke groei. Een mooi voorbeeld hiervan is Hamleys. Deze van oorsprong Britse keten heeft intussen al meer dan 125 winkels in 40 Indiase steden, en geldt als dé premium toy store in het land. Hamleys zet dan ook volop in op presentatie en beleving. De winkels zijn ruim, en in elke hoek kan je wel een speeltje uitproberen. Ook de winkelmedewerkers zijn voortdurend bezig met demonstraties.
Boekhandel met ruim speelgoedaanbod
Crossword is een keten van boekhandels die ook een ruim assortiment speelgoed aanbieden. Als goede Belgen viel ons oog uiteraard meteen op de opvallende Kuifje-display in het midden van de winkel. Daarnaast zagen we er ook nog een ruim aanbod LEGO, Hasbro-spellen, Hot Wheels, Barbie en Nerf. Opvallend waren ook de speciale uitvoeringen die inspelen op de Indiase cultuur, zoals bijvoorbeeld Monopoly Cricket en Barbie Diwali. Verder zagen we ook een groot aanbod van S.T.E.M.-speelgoed, aan opvallend scherpe prijzen, van Indiase merken zoals Funvention en Smartivity.
Professionalisering zet zich door
Met slechts 17,5 procent van de verkoop die vandaag online plaatsvindt, blijft de fysieke winkel de kern van de Indiase speelgoedervaring. Toch is er een duidelijke verschuiving zichtbaar: toenemende regelgeving, strengere veiligheidseisen en een groeiend bewustzijn bij consumenten duwen de markt langzaam richting meer transparantie en professionalisering. De georganiseerde sector wint daardoor aan kracht, maar het beeld blijft veelzijdig. Waar lokale handel floreert op prijs, nabijheid en persoonlijk contact, scoren ketens vooral op vertrouwen, beleving en merkervaring. Het Indiase speelgoedlandschap zal zich dan ook niet snel ontwikkelen tot een markt die door één speler wordt gedomineerd, maar eerder tot een levendig mozaïek van klein en groot, oud en nieuw — een weerspiegeling van India zelf.
